Rijk en regio Utrecht maken afspraken over voorlopig voorkeursalternatief Merwedelijn

Het Rijk, de provincie Utrecht en de gemeenten Nieuwegein en Utrecht hebben afspraken gemaakt over investeringen in woningbouw en mobiliteit in de regio Utrecht. Onderdeel van deze afspraken is dat Rijk en regio een voorlopig voorkeursalternatief hebben vastgesteld voor de Merwedelijn: een verdiepte ligging tussen Utrecht Centraal en Westraven.

De Merwedelijn is de beoogde nieuwe OV-verbinding tussen Utrecht en Nieuwegein. Deze verbinding is hard nodig voor de bouw en bereikbaarheid van zo'n 75.000 woningen in Groot Merwede en Rijnenburg en realisatie van ongeveer 40.000 arbeidsplaatsen. Zonder extra OV-capaciteit loopt de woningbouwopgave in de regio vast. Daarom werken Rijk en regio al langere tijd samen aan de voorbereiding van deze verbinding, zodat woningbouw, werkgelegenheid en leefbaarheid in samenhang kunnen worden gerealiseerd. 

De afgelopen maanden voerden Rijk en regio gesprekken over extra budget. Met extra investeringen van 562 miljoen euro vanuit het Rijk en 160 miljoen euro vanuit de regio kunnen nu vervolgstappen worden gezet. Op basis van de onderzoeken, het beschikbare budget en een onafhankelijk advies stelden Rijk en regio een zogenaamd voorlopig voorkeursalternatief vast. 

Verdiepte ligging 


In het voorkeursalternatief komt de Merwedelijn in Utrecht in een verdiepte ligging (deels open, deels gesloten). Er komt bij Utrecht Centraal Station een halte bij het Beatrixgebouw. 

Uit het verdiepend onderzoek bleek dat een tram in ondergrondse ligging (in tunnel of verdiepte ligging) de meeste voordelen heeft, ten opzichte van een variant op straatniveau of op een viaduct. Ook organisaties, bedrijven en inwoners geven de voorkeur aan een ondergrondse ligging. Uit de onderzoeken blijkt daarnaast dat een verdiepte ligging meer flexibiliteit biedt bij het aanleggen en goedkoper is dan een tunnel. Daarmee past een tram in verdiepte ligging binnen het huidige budget. 

Vervolgonderzoek en inspraak  


De Merwedelijn sluit in het voorkeursalternatief in Westraven aan op de bestaande tramlijn (SUNIJ-lijn) richting Nieuwegein. Dit is nog geen definitieve keuze, maar een richting die voldoende kansrijk is om verder te toetsen. Voor een uiteindelijke keuze is vervolgonderzoek nodig naar onder andere de (ruimtelijke) effecten, kostenontwikkeling en risico’s. Bij dit soort grote projecten is scherp risicobeheer cruciaal. Naarmate het onderzoek vordert, komen de kosten en risico’s steeds scherper in beeld. In mei/juni 2026 kunnen inwoners en andere belanghebbenden tijdens een formele inspraakronde hun reactie geven. Eind 2026 nemen Rijk en regio een definitief besluit over de Merwedelijn.  

Ook voor het traject vanaf Westraven naar Nieuwegein is aanvullend onderzoek nodig. Bijvoorbeeld naar het gebruik van de bestaande trambrug of een nieuwe trambrug over het Amsterdam-Rijnkanaal en de route in het noordelijk deel van Nieuwegein. Dit Nieuwegeinse deel van de Merwedelijn én de aftakking naar Rijnenburg willen het Rijk en de regio meenemen in een nieuw onderzoek. Hiervoor bereiden Rijk en regio een besluit voor. 

Brede regionale aanpak 


De afspraken over de Merwedelijn maken deel uit van een bredere regionale aanpak waarin woningbouw en mobiliteit hand in hand gaan. Het Rijk heeft rijksbijdragen toegekend voor meerdere projecten in de regio die positief zijn voor de ontwikkeling van onze stad, waaronder Overvecht, Noordwest en Groot Merwede. Daarmee zetten Rijk en regio een belangrijke stap voor een goed bereikbare, groeiende regio Utrecht. 

Wethouder Mobiliteit Senna Maatoug (Utrecht): 
“Met deze afspraken zetten we een grote stap voor de bereikbaarheid van de Utrechtse regio. Niet alleen voor nieuwe woongebieden, maar juist ook voor de bestaande stad en haar inwoners. Goede OV-verbindingen en sterke fietsroutes zijn essentieel om Utrecht en de omliggende gemeenten bereikbaar en leefbaar te houden.” 

Wethouder mobiliteit Ellie Eggengoor (Nieuwegein): 
“Deze toekomstige OV-verbinding is cruciaal om tienduizenden nieuwe woningen goed bereikbaar te maken én om de reistijd tussen Nieuwegein en Utrecht CS aanzienlijk te verkorten naar de gewenste 15 minuten. Hierdoor wordt het OV voor reizigers aantrekkelijker, anders loopt de regio vast. Samen met het Rijk en de regio werken we graag verder aan de ontwikkeling van de hele Merwedelijn.” 

Gedeputeerde Mobiliteit en Economie André van Schie (Provincie Utrecht): 
“Bereikbaarheid en woningbouw horen bij elkaar. De Merwedelijn is randvoorwaardelijk voor de realisatie van Groot Merwede en Rijnenburg. Maar de realisatie van de grootste woningbouwlocatie van Nederland is ook nodig om de Merwedelijn rendabel te maken. Zonder Merwedelijn geen Rijnenburg, maar zonder Rijnenburg ook geen exploitatie van de Merwedelijn”.