Bouw kassencomplex Botanische Tuinen start in november

Het ontwerp voor het nieuwe kassencomplex van de Botanische Tuinen is definitief, de bouwpartners zijn geselecteerd en de voorbereidingen voor de bouw starten in november 2026. Daarmee komt de realisatie van het nieuwe complex een stap dichterbij. De bouw staat gepland voor het voorjaar van 2027.  

De Botanische Tuinen van de Universiteit Utrecht krijgen een nieuw kassencomplex omdat de voormalige kassen verouderd waren en niet langer voldeden aan de eisen van modern onderzoek en collectiebeheer. In het complex worden de botanische plantencollectie en diverse onderzoeksfaciliteiten ondergebracht. Zo biedt de Universiteit Utrecht toekomstbestendige huisvesting voor plantonderzoek en de botanische collectie. 

Het nieuwe kassencomplex maakt onderzoek en beheer op een hoger niveau mogelijk. Door de integratie van de Ecotron van het Netherlands Plant-Ecophenotyping Centre (NPEC externe link) ontstaan korte lijnen tussen verschillende onderzoeksgroepen. Ook biedt de nieuwe kas meer ruimte en hoogte voor tropische beplanting, waaronder grotere bomen, en zorgt de moderne kassentechniek voor een veel stabieler klimaat en betere leefomstandigheden.  

Er is gekozen voor een heldere en logische opzet waarin collectie, onderzoek en ondersteunende functies samenkomen in één gebouw. Werkplaats, logistieke ruimten en installaties zijn zorgvuldig ingepast, zodat het geheel efficiënt kan functioneren. De nieuwe publieksroute door de kas maakt de plantencollectie goed zichtbaar.  

Bij het ontwerp is eerst gekeken naar wat nodig is voor onderzoek, collectiebeheer en medewerkers. Vanuit die basis is gezocht naar een gebouw dat past bij de bijzondere ligging op het terrein van Fort Hoofddijk en in de Botanische Tuinen. De kas ligt in het schootsveld van het fort, dat UNESCO-erfgoed is. Dat vroeg om een ontwerp dat zorgvuldig en terughoudend is in zijn verschijningsvorm. Daarom is het hoge deel van de tropische kas bewust teruggelegd ten opzichte van de zuidgevel. De gesloten delen van de kassen liggen aan de noordzijde en de transparante delen aan de zuidzijde, zodat deze zoveel mogelijk naar de zon zijn gericht. 



De zuidzijde onderscheidt zich van een standaard kas. Door het droge klimaat in dit deel van de kas kon worden gekozen voor een zeer transparante gevel, waardoor de plantencollectie echt in de etalage komt te staan.  



De entree verwijst in abstracte vorm naar de silhouetten van drie houten huisjes. Daarmee sluit het ontwerp aan op de geschiedenis van het schootsveld van Fort Hoofddijk, waar vroeger houten opstanden en huisjes stonden die in tijden van dreiging konden worden verwijderd of verbrand. Voor de entree is gekozen voor gebrand hout: een duurzaam, onderhoudsarm materiaal dat past bij de sfeer van het ontwerp.  



De hoge kas is juist bewust anders vormgegeven, met dubbelglas en een eigen kleurstelling. Dat geeft een ander beeld, maar is tegelijkertijd veel energiezuiniger en beter geschikt voor het tropische klimaat tijdens alle seizoenen. Aan de noordzijde, het dichte deel van het kassencomplex, dragen de sandwichpanelen daaraan bij. De panelen zijn functioneel vanwege hun isolerende werking en sluiten met hun verticale profilering en kleur aan op de houten entree. 

Bij het ontwerp is aandacht besteed aan efficiënt energie- en watergebruik. De klimaatinstallaties maken gebruik van warmte-koudeopslag (WKO). Ook wordt minstens 90% van het water hergebruikt. Water dat in de kassen verdampt en neerslaat op het glas, wordt opgevangen, behandeld en opnieuw gebruikt.

Ook de klimaatbeheersing is zorgvuldig ontworpen. In de zeer warme kassen is dubbelglas toegepast. In de onderzoekskassen regelen computergestuurde schermen hoeveel zonlicht en warmte wordt doorgelaten, zodat het klimaat aansluit op wat de planten nodig hebben.

De bouwvoorbereidingen starten in november 2026. De bouw van het nieuwe kassencomplex start in het voorjaar van 2027. De bouw wordt naar verwachting afgerond in het voorjaar van 2028. Daarna zal een periode van inhuizing en inrichting van de kassen plaatsvinden. In latere updates zal bekend worden gemaakt wanneer de kassen weer voor het publiek toegankelijk zijn.

Kijk op uu.nl/campus-development voor actuele informatie over de bouwwerkzaamheden. De komende tijd delen de Botanische Tuinen meer informatie over de inrichting van de kassen via hun website.