Gezonde lucht in Utrecht alleen realiseerbaar met Zero Emissie

Na roken is een ongezond milieu het meest schadelijk voor onze gezondheid. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) stelt dat in Nederland jaarlijks bijna 20.000 mensen eerder overlijden door milieufactoren, waarvan driekwart toe te schrijven is aan ongezonde lucht. In Utrecht droeg het verkeer in 2015 het meest bij aan de ongezonde lucht (zowel fijn stof als stikstofdioxiden). Volgens prognoses is de luchtkwaliteit in Utrecht in 2030 verbeterd, maar is verkeer nog steeds de grootste bron voor luchtvervuiling. De set aan net gepubliceerde onderzoeken worden komend jaar verder uitgewerkt en vormt voor het nieuwe college de bouwstenen om een maatregelenvoorstel te beoordelen.

De gemeente Utrecht heeft het RIVM en onderzoeksbureau RHDHV opdracht gegeven te onderzoeken welke maatregelen effectief zijn voor de gezondheid van de inwoners van Utrecht. Het RIVM bracht hiervoor de bronnen van luchtvervuiling in Utrecht in kaart. RHDHV onderzocht welke aanvullende luchtkwaliteitsmaatregelen er mogelijk zijn in de stad en welke maatregelen voor brom- en snorfietsers iets kunnen betekenen om overlast en milieuschade te beperken.

Personen- en bestelverkeer zonder uitstoot (zero emissie), heeft het meeste effect op de luchtkwaliteit, aldus RHDHV. Dit geldt zowel voor voertuigen binnen de milieuzone als binnen de snelwegring. Dit sterkt de gemeente in haar ambitie om voertuigen in de stad elektrisch te laten rijden. Nu al is het streven van de provincie dat de bussen in 2028 niets meer uitstoten. Met de logistieke sector is afgesproken dat bevoorrading van de binnenstad in 2025 uitstootvrij gebeurt.

RHDHV geeft verder aan dat het combineren van maatregelen effectief is. Dit pleit voor een totaalpakket aan maatregelen, waarvan elk onderdeel afzonderlijk wellicht een klein effect heeft, maar opgeteld het verschil maakt voor de luchtkwaliteit. Denk aan het terugdringen van houtstook, aanscherpen van de milieuzone van personen- en bestelverkeer tot en met Euro 4 diesel en Euro 1 benzine. Ook een geografische uitbreiding van de milieuzone levert direct winst op voor de gezondheid van de bewoners door minder roetuitstoot.

Overlast van brom- en snorfietsers ervaren andere weggebruikers met name door het rijgedrag: gevaarlijk en hard rijden. Ook geven ondervraagden aan dat ze last hebben van stank en geluidhinder. Uit metingen blijkt inderdaad dat brom- en snorfietsen meer geluidhinder opleveren dan de 'voorkeursgrenswaarde'. De uitstoot van brom- en snorfietsen blijkt vooral invloed te hebben op andere verkeersdeelnemers, zoals fietsers en voetgangers. Zij worden direct blootgesteld aan hoge piekconcentraties. RHDHV noemt het verplaatsen van snorfietsen naar de rijbaan daarom als mogelijke maatregel om de piekconcentratie tegen te gaan. Ook hier is zero emissie de toekomst.

Voor de concentratie aan stikstofdioxide geldt dat meer dan de helft wordt bepaald door factoren buiten de stad. Ook in 2030. Voor fijnstof geldt dat zelfs minder dan 15 procent afkomstig is uit de stad. Dit betekent dat de gemeente, zonder inzet van buiten, de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie voor fijnstof niet kunnen halen in Utrecht. Hierover is de gemeente dan ook in gesprek met de provincie en rijksoverheid.