Utrecht Monitor 2026: Utrecht groeit en verandert, overlast neemt toe

Utrecht is in ontwikkeling en Utrecht verandert. Volgens de overgrote meerderheid (78%) van haar inwoners is Utrecht een stad om trots op te zijn. De meeste Utrechters kunnen mee doen, via sociale contacten, sport, werk, vrijwilligerswerk of studie (84%). Tegelijkertijd zijn er de afgelopen jaren ook grote uitdagingen voor de stad en inwoners. Zo is het aantal inwoners dat vaak overlast ervaart van rommel en afval op straat is de afgelopen 10 jaar toegenomen van 32% in 2015 naar 44% in 2025. Dat staat onder andere in de 29e Utrecht Monitor die vandaag verschijnt, waarin de gemeente Utrecht met cijfers en trends laat zien hoe de stad ervoor staat.

In de monitor wordt onder meer ingegaan op, leefbaarheid, onderwijs, gezondheid, sociale samenhang, milieu, mobiliteit, economie, veiligheid en onderlinge verschillen tussen Utrechters. Door zo breed naar de Utrechtse maatschappij te kijken geeft de monitor inzicht in de ‘brede welvaart’ in de stad.

Als men de cijfermatige ontwikkelingen van de afgelopen tien jaar in Utrecht bekijkt, dan kan men niet anders dan concluderen dat de stad groter, dichtbevolkter, rijker, internationaler, en voorlopig even jong blijft. In tien jaar tijd kwamen er zo’n 40.000 inwoners bij. De bevolkingsgroei van de afgelopen jaren is onder meer het gevolg van een toename van woningen in bestaande woonwijken. De woningvoorraad groeide met 22.000 woningen. Utrecht is daarmee dichter bevolkt dan tien jaar geleden: in 2016 wonen er 3.600 mensen op een km² land, begin 2026 zijn dat er 4.033.  

Door de groei verandert ook de samenstelling van de bevolking. Bewoners hebben relatief vaak een hbo- en/of wo-opleiding en een hoog inkomen. Veel kennis- en studiemigranten hebben zich in Utrecht gevestigd en daarmee wordt de bevolkingssamenstelling meer divers. We zien vooral veel vestigers uit Europa, India, Syrië en sinds 2022 ook Oekraïne. Utrecht blijft een jonge stad met veel studenten.  Economisch gaat het goed; de groei van het bruto binnenlands product in het stadsgewest Utrecht is in de afgelopen tien jaar telkens hoger dan in de provincie en Nederland.  

Utrecht heeft, vergeleken met tien jaar geleden, in toenemende mate te maken met uitdagingen. Deels komt dit doordat Utrecht door de bevolkingsgroei met meer grootstedelijke problemen te maken krijgt. Voor een ander deel gaat het om algemene landelijke maatschappelijke trends en verharding. Zo heeft de Utrechter van nu ten opzichte van tien jaar geleden minder vertrouwen in de toekomst van de eigen buurt en de stad, vaker last van afval en rommel op straat, lawaai, bouwwerkzaamheden en gevaarlijk verkeersgedrag. Ook in Utrecht is er sprake van een toename van discriminatie, straatintimidatie en een afname van inclusie en sociale veiligheid onder tieners. De totale geregistreerde criminaliteit neemt in 2025 toe met 10%. Tot 2021 daalde dit en neemt vanaf dat jaar weer toe. Dit komt vooral door een toename van woninginbraak, autokraak, fietsendiefstal en geweld in 2025. In Rotterdam en Amsterdam daalt de totale geregistreerde criminaliteit met 2% in 2025.   

De meeste Utrechters voelen zich gezond en zijn de afgelopen jaren weer meer gaan sporten. Maar verschillen in gezondheid tussen groepen worden groter, met name ingegeven door verschillen in rondkomen en opleiding. De mentale gezondheid van de jeugd is momenteel kwetsbaar en verbetert niet snel. Inclusie en sociale veiligheid van de jeugd laten een negatieve ontwikkeling zien: jongeren zien homoseksualiteit minder vaak als normaal. Ook nemen discriminatie en pesten op school toe.  

Verschillen in de stad blijven groot, zichtbaar en hardnekkig, zowel tussen groepen als tussen wijken. Groepen waar het minder goed mee gaat, komen vaak ook slecht rond. Deze groep is in een grote stad als Utrecht relatief omvangrijk. Voor huurders en jongeren/starters stijgt het percentage woonlasten van hun inkomsten harder dan voor kopers. In Overvecht, Noordwest en Zuidwest leven bewoners het minst lang in goede gezondheid (op wijkniveau een verschil tot 13 jaar). Ook ligt de vaccinatiegraad in zeven van de tien wijken onder de WHO-norm en verschillen tussen wijken worden groter. In de Binnenstad en Overvecht vertonen indicatoren voor leefbaarheid en veiligheid vaker een negatieve trend. Het vertrouwen in politiek en toekomst van stad en buurt zijn beduidend lager in Vleuten-De Meern.  

Rik van der Graaf, wethouder Personeel & Organisatie: “Utrecht is een stad volop in beweging en ontwikkelt zich sterk. Tegelijk zien we dat deze groei nieuwe druk geeft op wonen, leefbaarheid en onderlinge verschillen. De Utrecht Monitor laat zien waar het goed gaat, maar ook waar we moeten bijsturen. Juist door deze ontwikkelingen eerlijk in beeld te brengen, kunnen we samen werken aan een gezonde, inclusieve en toekomstbestendige stad.” 

De Utrecht Monitor is een product van de afdeling Onderzoek & Advies van gemeente Utrecht. In de monitor wordt informatie uit diverse bronnen gebundeld, zoals het Bewonerspanel, gemeentelijke en landelijke registraties. De tweejaarlijkse Inwonersenquête is daarbij de belangrijkste bron als het gaat om wat Utrechters van de stad vinden. De meest actuele cijfers over Utrecht worden vergeleken met cijfers van eerdere jaren. Waar mogelijk worden Utrechtse cijfers vergeleken met landelijke cijfers en andere grote steden. Deze Utrecht Monitor bevat de nieuwste cijfers over 2025 en het eerste kwartaal van 2026. Veel van deze cijfers zijn ook te vinden in de online databank Utrecht in Cijfers. 

De Utrecht Monitor 2026 kunt u hier vinden.