Tien jaar Plan Einstein: het Utrechtse antwoord op de opvang van asielzoekers

In 2016 is Plan Einstein ontwikkeld als antwoord op discussies over nieuwe opvanglocaties van asielzoekers. Daarvoor bedacht Utrecht een vernieuwende aanpak van integratie van asielzoekers: Plan Einstein. Tien jaar later kan worden teruggekeken op succesvol pionieren, de samenwerking met (lokale) partners en het COA, een nog altijd groeiend netwerk van nieuwkomers en buurtbewoners en Europese navolging.

Rik van der Graaf, wethouder Asiel: “Wat Plan Einstein beoogt, is nieuwkomers én buurtbewoners aanmoedigen, activeren en stimuleren in actie te komen en te blijven. Hen het vertrouwen geven dat zij vanuit Plan Einstein verder kunnen bouwen aan hun toekomst, zodat zij de draad weer kunnen oppakken en zich weten te redden. Zo trekken asielzoekers en buurtbewoners samen op en wordt gewerkt aan ontmoeting, het opbouwen van een sociaal netwerk, persoonlijke ontwikkeling en het bouwen aan een toekomst, waar die ook is in de wereld.” 

Utrechtse asielopvanglocaties zijn allemaal ingericht volgens het Plan Einstein principe (Joseph Haydnlaan, Vlampijpstraat), en waar dat mogelijk is zijn ook huisvestingsmogelijkheden voor reguliere huurders ontwikkeld (Pahud des Mortangesdreef). Op dit moment heeft Utrecht 1.805 opvangplekken beschikbaar, hiervan zijn 1.705 plekken bestemd voor reguliere asielopvang en 100 plekken voor Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen (AMV). Op 27 februari 2026 heeft Utrecht een nieuwe indicatie ontvangen voor 2026 van het Rijk voor 1.843 plekken, waarvan 1.726 voor reguliere plekken en 117 voor AMV. Voor alle mensen die in Utrecht worden opgevangen, en hun buurt, is het aanbod van Plan Einstein beschikbaar. 

In tien jaar tijd is Plan Einstein uitgegroeid tot een vast onderdeel van de samenwerking met het COA en een belangrijke manier waarop we in Utrecht naar asielopvang kijken. Een van de uitgangspunten is dat het ook iets moet betekenen voor de buurt. Dat zie je terug in de vele cursussen en activiteiten die er worden georganiseerd. Bewoners geven aan dat ze zich daardoor beter voelen en de stress van het opvangcentrum en de lange asielprocedures beter aankunnen. In 2025 ontstond zelfs een vluchtelingenvoetbalteam met jongvolwassen nieuwkomers, dat met hulp van vrijwilligers en voetbalclub PVC meedoet in de KNVB‑competitie. 

De Europese steden Suceava (Roemenië), Warschau (Polen), Coimbra (Portugal), Thessaloniki (Griekenland) en Zagreb (Kroatië) onderzoeken onder leiding van gemeente Utrecht op welke manier de Plan Einstein aanpak ingevoerd kan worden in deze steden. Van der Graaf: “Utrecht laat al jaren zien dat opvang meer kan zijn dan onderdak alleen. Met Plan Einstein bouwen we aan wijken waarin nieuwkomers en buurtbewoners elkaar écht ontmoeten en versterken. Dat deze aanpak nu ook internationaal navolging krijgt, maakt ons enorm trots. Het laat zien dat een mensgerichte, open en verbonden stad toekomst heeft – hier, in Nederland en in Europa.” Ook wordt onderzocht hoe Plan Einstein kan worden ingezet op plekken in wijken waar asielzoekers, arbeidsmigranten, Oekraïense vluchtelingen en buurtbewoners wonen.