SP wil van referendum slagvaardig instrument maken

UTRECHT - Over het referendum - met name de (on)wenselijkheid hiervan en Brexit nog vers in het geheugen - is de laatste tijd veel te doen geweest. Komende donderdag dient SP-raadslid Michel Eggermont een initiatiefvoorstel in dat de huidige referendumverordening moet vervangen. Waarom eigenlijk?

De huidige referendumverordening voldoet volgens Eggermontniet meer. "Die conclusie kunnen we wel trekken na onze ervaring met drie verschillende referenda in Utrecht. De eerste ging over het Stationsgebied. De vraag was onduidelijk, men kon kiezen voor optie A of optie 1. Ze zijn gewoon daarna gaan bouwen en achteraf weet niemand meer of nu optie 1 of optie A ergens in teruggekomen is. Het tweede referendum ging over de Koopzondag, deze werd massaal weggestemd. Alleen een paar jaar later is, zonder de inwoners nogmaals te raadplegen, toch de koopzondag ingevoerd. Als laatste was er het bekende burgemeester referendum, waar men kon 'kiezen' tussen twee PvdA burgemeesters. De opkomst haalde niet eens de 10% en was daarmee ongeldig."

Referendumaanvraag door inwoners?

Inwoners kunnen zelf ook een referendum aanvragen, maar dat is in de praktijk ook altijd mislukt. Als voorbeelden noemt Eggermont twee referenda, één over de ondergrondse parkeergarage bij het Lucas Bolwerk en één over het ALU (Actieplan Luchtkwaliteit Utrecht). "Die werden door de gemeenteraad verboden. Bij de laatste kon de raad niet eens aangeven op welke grond zij dit referendum niet toestond. Ook was er een referendum aangevraagd over de milieuzone, maar het was onduidelijk waar het referendum precies over ging. Dat komt omdat je het referendum al moet indienen voordat de gemeenteraad er een besluit over heeft genomen. Dat is natuurlijk een heel raar verschijnsel."

Het initiatiefvoorstel

De grootste verandering in het initiatiefvoorstel dat in de plaats moet komen van de huidige referendumverordening, is dat er onderscheid gemaakt wordt tussen wat de kiesgerechtigden, de inwoners van Utrecht, en de gemeenteraad kan doen. Sinds 1 juli vorig jaar is landelijk de Wet Raadgevend Referendum vastgesteld. Deze wet lost veel van de huidige onduidelijkheden op. Ik heb de huidige referendumverordening en de nieuwe wet naast elkaar gelegd en er zo op Utrechtse schaal een nieuw voorstel van gemaakt. "Op deze manier wordt het weer een democratisch instrument van de mensen, in plaats van een speeltje van de gemeenteraad die het toepast zoals het haar uit komt." Eggermont verwacht overigens niet dat het nu referenda gaat regenen. "Nee, het blijft een hell of a job. 8.000 handtekeningen verzamelen inclusief persoonsgegevens, of in de praktijk zelfs 10.000 omdat er altijd wat foutjes tussen zitten, is ontzettend veel werk. Dat gaat alleen gebeuren met onderwerpen die heel breed leven in de stad. Misschien dat men wel eerder gaat kijken naar dit middel, waarbij ze eerder afgeschrikt waren omdat een referendumvoorstel het vroeger toch nooit haalde."

Bron: SP Utrecht/utrech.sp.nl