Mediation alsnog ingevoerd bij strafzaken

UTRECHT - Mediation tijdens het strafrechtproces wordt toch landelijk ingevoerd. Ard van der Steur, minister van Veiligheid en Justitie, besloot eerder om vanaf 1 november jl. de pilot mediaton naast strafzaken stop te zetten. Maar op 8 december nam de Tweede Kamer een amendement aan om deze vorm van mediation juist uit te breiden.

Sinds 2009 loopt er een pilot bij een aantal rechtbanken, waarbij de officier van justitie en rechters een dader en slachtoffer kunnen verwijzen naar mediation - als beide hiervoor openstaan. Tijdens mediationbijeenkomsten praten dader en slachtoffer over het strafbare feit dat gepleegd is en de gevolgen hiervan. Er is ruimte voor de dader om verantwoordelijkheid te nemen voor zijn daden en de twee partijen bespreken wat er nodig is voor herstel. De pilot werd door betrokkenen als succesvol beschouwd en de afschaffing kwam voor velen als verrassing. De Nederlandse Vereniging van Mediators in Strafzaken, waarbij Marion Uitslag als bestuurslid betrokken is, gaf in hun position paper aan verbijsterd te zijn over de beslissing vanVan der Steur.Ook de Raad voor de Rechtspraak was teleurgesteld. Het amendement dat mediation tijdens het strafrechtproces mogelijk houdt, werd ingediend door PvdA-KamerlidRecourt,met steun van D66, ChristenUnie, SP en GroenLinks.

Succesvol

79% van deze mediations is succesvol en wordt positief gewaardeerd door dader en slachtoffer. Uit onderzoek blijkt dat zowel daders als slachtoffers de combinatie van mediation en rechtspraak als rechtvaardiger ervaren dan rechtspraak zonder mediation, omdat zij actief betrokken zijn bij 'de oplossing', hun verhaal kunnen vertellen en gehoord worden. Daarnaast wordt de angst van het slachtoffer voor een confrontatie met de dader verminderd, waardoor er een groter veiligheidsgevoel kan ontstaan. Ook vermindert de kans bij daders op recidive. Wanneer mediation parallel verloopt aan het strafproces, heeft dat als voordeel dat de rechter de uitkomsten kan betrekken in zijn oordeel en strafmaat.

Mediation in zinvolle situaties

Marion Uitslag,onderzoeker bij het lectoraten Toegang tot het Recht en Werken in een Justitieel Kader en docent bij de post-hbo-opleiding Mediation van Hogeschool Utrecht: "Het is belangrijk voor mensen dat ze persoonlijk betrokken zijn bij de uitkomst van hun conflict. Tekenend voor het traditionele strafrechtproces is dat het conflict is weggehaald bij de dader en het slachtoffer. Beiden worden vertegenwoordigd en zo kan er een uitspraak komen die volledig buiten de betrokken partijen omgaat. Terwijl het voor gemoedsrust van zowel dader als slachtoffer belangrijk kan zijn om persoonlijk bij de uitkomst betrokken te zijn." Uitslag, die zelf als mediator betrokken is geweest bij de politiepilot mediation naast strafzaken, zag dat sommige slachtoffers bang zijn voor de dader, zij maken hem of haar in hun hoofd groot en machtig. Mediation kon daarbij enorm helpen. Een andere ervaring was dat er ook conflicten zijn waarbij dader- en slachtofferschap diffuus zijn. Beide partijen spelen dan een rol in de escalatie van het conflict, zoals bijvoorbeeld het uitschelden over en weer, waarna een of beide partijen over grenzen heen gaan door een strafbaar feit te plegen. Soms is het slachtofferschap zelfs een kwestie van wie het eerst aangifte heeft gedaan. In dat soort gevallen voegt het veel toe als men in gesprek gaat onder begeleiding van een professionele mediator. Alleen 'je recht halen' bij de rechter is in zo’n geval niet genoeg om de situatie af te kunnen sluiten, aldus Uitslag.

Bron: HU Utrecht