Doe mee aan onderzoek naar biodiversiteit van de Botanische Tuinen

Monique de Jager, onderzoeker bij Botanische Tuinen Universiteit Utrecht, bestudeert hoe biodiversiteit verandert. Een belangrijk onderdeel daarvan is onderzoek doen naar de zaadverspreiding van planten. Tot nu toe deed Monique dit vooral aan de hand van bestaande data en wiskundige modellen. Maar hoe gaat die verspreiding eigenlijk in het echt? Met Aanwaaiers wil Monique dat samen met inwoners uit Utrecht en omstreken onderzoeken. En jouw tuin of balkon kan daar onderdeel van zijn!

Monique de Jager “Zaadverspreiding is het begin van biodiversiteit,” vertelt Monique. Een belangrijke manier waarop plantensoorten nieuwe plekken bereiken, is doordat zaden ‘meeliften’ op de wind. Windverspreiding kan hiermee verschillende natuurgebieden met elkaar verbinden. “Als de afstand tussen gebieden te groot wordt, zullen er geen zaden meer naartoe waaien. Dat is slecht voor de biodiversiteit.”, aldus Monique.

“We denken dat in de stad minder zaden aan komen waaien, omdat daar minder planten om je heen zijn. Met mijn onderzoek wil ik kijken of dat inderdaad zo is.”, aldus Monique. Daarom is zij benieuwd hoe zaden zich via de wind verspreiden in stedelijke gebieden. Omdat ze voor dit onderzoek wel wat hulp kan gebruiken en gegevens van zoveel mogelijk plekken wil verzamelen, startte ze het onderzoeksproject Aanwaaiers.

In 2025 deden al veertien basisscholen mee aan Aanwaaiers. De leerlingen zetten potjes met aarde buiten neer en wachtten af welke planten kwamen aanwaaien. De potjes werden daarna door de onderzoekers van de Botanische Tuinen opgehaald en in kassen verder opgekweekt, zodat de onderzoekers konden bepalen welke plantensoorten in de potjes waren beland. De kinderen waren enthousiast: “Er waren ineens plantjes, terwijl we er geen zaadjes in deden!”. Eén van de scholen had wel 18 verschillende soorten in de potjes zitten!

Dit jaar breidt Monique Aanwaaiers uit en kan iedereen vanuit huis bijdragen aan haar onderzoek. Meedoen is simpel: je zet zes weken lang een potje aarde in je tuin of op je balkon, geeft het af en toe water en wacht af wat er komt aanwaaien. Op de Aanwaaiersdag op 17 mei lever je je potje in bij de Botanische Tuinen en is er een leuk en leerzaam programma over het onderzoek. 

Met de data uit alle potjes kan Monique de relatie tussen natuur in de stad en zaadverspreiding beter in kaart brengen. Zo ontdekken we uiteindelijk waar in de regio Utrecht de natuur nog goed haar gang kan gaan en waar extra hulp nodig is.

Wil je zelf meedoen met Aanwaaiers? Meld je vóór 30 maart hier aan en ontvang een gratis onderzoekspakket voor thuis. 

Ben je leerkracht en wil je meedoen met jouw klas? Meld je van voor 10 april aan.