Eerste grote retrospectieve tentoonstelling Sara Sejin Chang (Sara van der Heide) in Landhuis Oud Amelisweerd

Op 28 maart opent de eerste uitgebreide retrospectieve solotentoonstelling van Sara Sejin Chang (Sara van der Heide) in Landhuis Oud Amelisweerd. Transmutation brengt immersieve filminstallaties, 558 aquarellen en werk op textiel uit de afgelopen vijftien jaar samen en toont de dwarsverbanden in het veelzijdige oeuvre van Chang.

De programmering van het Centraal Museum in Landhuis Oud Amelisweerd is een partnerproject met Hartwig Art Foundation.

Chang bevraagt in haar werk de koloniale en eurocentrische 'blauwdruk' die in Europa het heden heeft gevormd. Bijvoorbeeld in de totstandkoming van een grootschalige, transraciale adoptie-industrie onder invloed van koloniale machtsverhoudingen. Juist in de vorm, door middel van poëtische en betoverende installaties, probeert ze die manier van denken ongedaan te maken. Met haar werk nodigt Chang uit tot collectieve heling. Centraal staat het idee van transmutatie: een spiritueel proces waarbij historisch gevormde patronen, structuren en hiërarchieën worden getransformeerd, daarbij het persoonlijke overstijgend.

Veel van de films en installaties van Chang zijn het resultaat van jarenlang onderzoek. Werken als Hollands kabinet (2010–2012), The Garden (2014) en Art History (2011) ontvouwen zich over langere perioden en leveren hiermee kritiek op het westerse vooruitgangsdenken. Tegelijkertijd vormen ze ook meditaties over de normalisering van extreemrechts, nationalisme en westerse dominantie van (kunst)geschiedenis.

Bart Rutten, artistiek directeur Centraal Museum: 'Het Centraal Museum volgt Sara Sejin Chang al jaren met grote aandacht. Met haar gelaagde en poëtische werk laat ze zien hoe historisch gegroeide systemen nog steeds actueel zijn. In de monumentale kamers van Landhuis Oud Amelisweerd vinden haar films en installaties een bijzondere weerklank.'

Als een rode draad, dwars door het landhuis, loopt de reeks aquarellen Hollands kabinet. Toen in 2010 bekend werd dat het kabinet van premier Rutte tot stand kwam dankzij gedoogsteun van de radicaal-rechtse PVV, waren veel mensen ontdaan. Bij wijze van poëtisch verzet tegen de normalisering van extreemrechts gedachtegoed schilderde Chang iedere dag dat het kabinet aan de macht was een nieuw Hollands kabinet. De titel verwijst naar de dubbele betekenis van het woord: de Nederlandse regeringscoalitie, maar ook een traditionele Nederlandse kast. 

'Door de veelvormige aard en koloniale wortels van het Hollands kabinet (het meubel) nauwkeurig te documenteren, onthult Chang dat de visie van het Hollands kabinet (de regering), namelijk die van een pure, unieke Nederlandse identiteit, een mythe is.' - Ana Teixeira Pinto, The Gift That Keeps on Taking, 2026.

De meest recente installatie van Chang – Dismemberment (2024) – bestaat uit twee onderling verbonden ruimtes: een filmzaal en een galerieruimte, als een echo van die in de film. De galerieruimte speelt met de etnografische blik en is als een rituele kamer met Koreaanse sjamanistische voorwerpen gevuld: een ceremoniële waaier, aquarellen, fallische sculpturen en papieren gebeden.

Dismemberment is een sjamanistische en politieke allegorie waarin de idealen van de Verlichting – die lang werden gebruikt om koloniale overheersing te rechtvaardigen – worden belichaamd in de figuur van de galeriehoudster die Europa heet. Zij is een personificatie van het 'Europese verlichtingsproject' en moderne idealen; een rol van de Duitse actrice Susanne Sachsse. Zelf speelt Chang een kunstenaar die haar werk komt installeren. Hun interactie maakt duidelijk in hoeverre het verlichtingsdenken gepaard gaat met superioriteitsdenken, hoe dit heeft geleid tot biopolitiek, gedwongen verplaatsingen en onderdrukking, en hoe deze mechanismen tot op heden doorwerken.

De Koreaans-Nederlandse kunstenaar Sara Sejin Chang (Sara van der Heide, 1977) woont en werkt in Berlijn. Ze maakt films en grootschalige immersieve installaties en werkt daarnaast met onder meer textiel, schilderkunst en tekst. Haar werk wordt internationaal gepresenteerd op biënnales en in musea en beweegt zich op het snijvlak van dekoloniale, diaspora-, queer- en feministische perspectieven. Het Centraal Museum nomineerde haar in 2023 voor de Theodora Niemeijer Prijs, die zij ontving ter erkenning van haar oeuvre.

Transmutation werd gecureerd door Laurie Cluitmans, voormalig conservator hedendaagse kunst bij het Centraal Museum en nu directeur van Nest in Den Haag.

Laurie Cluitmans, curator Transmutation: 'In de afgelopen jaren werkten Chang en ik meermaals samen. Zo toonden we The Garden in de transhistorische onderzoekstentoonstelling De Botanische Revolutie en vorig jaar nog The Mother Mountain Institute in Good Mom/Bad Mom. Changs zintuiglijke en bezwerende films en installaties zijn op een heel eigen manier politiek en actueel. Haar werken reflecteren, spiegelen, confronteren, maar nodigen ook uit tot gezamenlijk helen.'

Speciaal voor Transmutation schreef Ana Teixeira Pinto het verdiepende essay The Gift that Keeps on Taking dat in Landhuis Oud Amelisweerd bij de tentoonstelling wordt aangeboden.

Na deze eerste overzichtstentoonstelling van Sara Sejin Chang (Sara van der Heide) in Nederland, presenteert het GfZK – Museum voor Hedendaagse Kunst Leipzig van 7 november 2026 tot en met 28 februari 2027 de eerste solotentoonstelling van de kunstenaar in Duitsland.

Van 2022 tot en met 2027 presenteert het Centraal Museum een reeks tentoonstellingen in Landhuis Oud Amelisweerd. Gedurende deze periode vormt de historische buitenplaats het decor voor een tentoonstelling van een gerenommeerde kunstenaar van nu. Iedere kunstenaar krijgt een open podium om werk en wensen te presenteren in wisselwerking met de historische kamers. Zo maakt het Centraal Museum van deze historische buitenplaats een actuele vrijplaats.

Stichting Landhuis Oud Amelisweerd is een initiatief van Stadsherstel Utrecht. Stichting Landhuis Oud Amelisweerd zorgt voor de publieke toegankelijkheid van dit unieke rijksmonument en bouwt samen met Utrechtse makers en instellingen aan een interessante programmering op het gebied van kunst, wetenschap en geschiedenis.

Transmutation vormt de achtste tentoonstelling van het Centraal Museum in Landhuis Oud Amelisweerd. Eerder verwelkomde het landhuis de kunstenaars Katja Mater en Evi Vingerling, Rory Pilgrim, Ansuya Blom, Han Schuil, Hannah van Bart, Marijke van Warmerdam en Amie Dicke.

Meer informatie over Landhuis Oud Amelisweerd is hier te vinden.

Hartwig Art Foundation zet zich in voor het bevorderen en faciliteren van de productie, presentatie, conservering en verzameling van hedendaagse kunst. Door samenwerkingen met kunstenaars en partnerschappen met een breed scala aan instellingen aan te gaan, stimuleren ze nieuwe artistieke producties en maatschappelijke betrokkenheid.

Op dit moment ontwikkelt de stichting het Hartwig Museum, een nieuw, toonaangevend museum voor hedendaagse kunst in Amsterdam, dat in 2028 zal openen. Tot die tijd dient hun tijdelijke ruimte Hartwig Proxy als proeftuin en ontmoetingsplek voor buurtbewoners, kunstenaars en uiteenlopende culturele werelden. Meer informatie is hier te vinden.