Utrecht 60 jaar terug: studenten trekken per boerenwagen naar Leningrad

Vier studenten gaan deze zomer het lustrummotto ‘tussederusse’ van hun vereniging Unitas in praktijk brengen. Zij leggen op het ogenblik de laatste hand aan de voorbereidingen voor een reis naar Leningrad per … boerenwagen. Dat meldt het Utrechtsch Nieuwsblad op woensdag 18 mei 1966.

De studenten trekken in het voetspoor van de 14-jarige Jacob Zacharias Ursinus Kruys, die in 1826 als jongste van een gezelschap van textiel-kooplieden uit Vriezenveen de verre Ruslandreis maakte. Het gezelschap, dat stug doorreed en vaak de paarden verwisselde, had maar veertien dagen nodig. De Utrechters zullen er zes weken over doen - maar zij maken dan ook de hele toch met twee paarden.

Het Utrechtse gezelschap bestaat uit Theo Kersten en Toni Ladan (lustrumcommissie), Peter Frederik (senaat) en Pier van der Werf (diergeneeskunde student die voor de paarden zorgt). Zij kwamen op het idee toen zij bij de voorbereiding van de Russische manifestaties in het Unitas-lustrum een artikel in handen kregen over de reis van Jacob Kruys.

Via de oudheidkamer van Vriezenveen kregen ze een schat van gegevens over de ‘Ruslui’ -zoals de ondernemende Twentse handelaars werden genoemd. Sinds een Vriezenvener het vertrouwen van tsaar Peter de Grote won, hebben de kooplieden uit deze streek hun producten -voornamelijk textiel, maar ook pijpen en koek - naar Rusland gebracht. op die manier is ’t woord ‘baika’ (baai) in de Russische taalschat gekomen, evenals het woord ‘frisoury’ (Fries).

In Leningrad, dat toen natuurlijk nog St. Petersburg heette, ontstond zelfs een hele Hollandse kolonie. Enkele gebouwen (zoals een hervormde kerk, die thans in gebruik is als bibliotheek) en tal van Hollandse aandoende namen herinneren daar nog aan.

Sommige effecten die in het eind van de vorige eeuw werden uitgegeven hadden zelfs een Hollandse tekst. Ze werden natuurlijk waardeloos na de revolutie van 1917. Toen kwamen ook verschillende Vriezenveense families uit Rusland terug naar hun geboorteplaats - waar tal van ‘koloniale’ villa’s verrezen.

De route die de huifkarren met hun handel voor Rusland volgden liep over Maagdenburg, Berlijn, Koningsbergen, Memel en Riga naar St. Petersburg. De Utrechtse studenten kunnen hem precies overdoen (zij gaan alleen van Berlijn via Warchau naar Riga) want zij hebben de kaart met aantekeningen die de jonge Jacob van zijn eerste toch maakte.

De ondernemende 14-jarige tekende trouw aan waar de paarden werden ververst en waar thee werd gedronken (waarschijnlijk omdat hij als jongste corvee had) en waar werd gegeten - al was er in Burg ‘niet veel voor ’t mes’. Jacob vermeldde ook wanneer ‘de weg ’n weinig zandig’ was of ‘eventjes kon lukken’ en constateerde met nauw verholen genoegen dat bij de ‘visitatie’ aan de Russische grens de koffers werden geopend, maar niets werd gevonden.

De Utrechtse studenten hebben voor hun reis een echte boerenwagen op de kop getikt in Markelo. Voordat ze vertrekken zullen ze daar uitgeleide worden gedaan, evenals die wagen komt waarschijnlijk twee Russische hitten en onder de wagen een originele vetpot een cadeau van de Markelo’ers.

Onderweg zullen ze kamperen en er staan verschillende rustdagen op het programma om de paarden op verhaal te laten komen. De reis staat overigens los van het officiële lustrum-programma en de benodigde subsidies zijn door de studenten zelf bijeen gebracht. Wel zullen ze in Rusland nadere contacten leggen voor het bezoek van Russische studenten aan Utrecht in het kader van het lustrum.

De vier Unitassers blijven daarvoor nog een paar weken in de Sovjet-Unie. De boerenwagen en de paarden gaan eerder terug per boot; per slot van rekening liep een groot deel van de Vriezenveense handel over zee.