Column Mr Ron Booij - Makkelijk praten

Per auto op vakantie ben ik meestal lekker lang onderweg. Dat ‘lekker lang' is wel relatief, want als het voertuig is gevuld met zelfbewuste, verbaal ingestelde koters, ziet ‘lekker' soms meer op het vooruitzicht van rust en vergezichten dan op het sociale klimaat tussen de vier wielen. Maar in de eerste uren Autobahn was er voor deze advocaat op de grens van werk en vrije tijd toch even gelegenheid om de beroepsmatige hersenspinsels te verruilen voor die van (zucht...) ontspanning.

De gedachten dwaalden af naar één van de grotere strafzaken van de laatste jaren, in het bijzonder naar de bijzondere bewijsmiddelen daarin: de Endstra-tapes. De Amsterdamse vastgoedhandelaar Willem Endstra (in Justitiële en in daglichtmijdende kringen ook bekend als de ‘bankier van de onderwereld') was gebrouilleerd geraakt met zijn criminele zakenpartners. Chantagepogingen en doodsbedreigingen waren het gevolg. In wanhoop wendde de miljonair zich tot de politie, die hij stiekem vertelde over alle slechteriken die hem zijn geld probeerden af te pakken. Endstra deed zijn ontboezemingen in vijftien gesprekken op de achterbank van een politieauto, kort voordat hij in mei 2004 werd vermoord. De opnames, ook bekend geworden als ‘de achterbankgesprekken', werden door het O.M. gebruikt als bewijs tegen o.a. Willem Holleeder, een aanpak die door de verdediging fel werd bestreden. Wijlen Endstra kon niet meer worden gehoord en dus kon ook niet worden gecontroleerd in hoeverre zijn verklaringen de kritische toets van een advocatengehoor konden doorstaan. Maar de opnames trokken niet alleen strafrechtelijk de aandacht, ook civielrechtelijk. Twee onderzoeksjournalisten wisten de hand te leggen op de integrale tekst van de achterbankgesprekken, bewerkte deze een beetje met eigen commentaren en publiceerde e.e.a. vervolgens in boekvorm. Het boek ‘De Endstra-tapes' dreigde een regelrechte bestseller te worden en dat was niet tot vreugde van de nabestaanden van de vastgoedhandelaar. De erven Endstra spanden een spoedprocedure aan om alle nog onverkochte exemplaren uit de handel en om nieuwe uitgaven verboden te krijgen. Zij beriepen zich op het van hun vader geërfde auteursrecht op de gesprekken. De journalisten en de uitgeverij gaven echter geen krimp. Zij gebruikten slechts hun informatievrijheid, stelden zij, en bovendien waren de gesprekken helemaal niet auteursrechtelijk beschermd. Alles was Endstra "spontaan uit de mond gerold" waardoor iedere vormgeving in auteursrechtelijke zin aan de uitlatingen ontbrak. De kortgedingrechter volgde het betoog van de boekmakers. Er was in de ogen van de rechter sprake geweest van een zakelijke informatieoverdracht, waarbij niet was gebleken dat Endstra voor de vorm van het gesprek creatieve keuzes had gemaakt. De Hoge Raad vond dít echter een verkeerde uitleg van het auteursrecht en verwees de zaak recent terug naar een lagere rechter.

Wordt vervolgd, dacht ik, terwijl achter mij een zusterlijke strijd losbarstte rond de voorraad kleurpotloden. "Weten jullie, dames" sprak ik mijn dochters indringend toe, "soms loopt het heel slecht af met mensen die op de achterbank allerlei lelijke dingen zeggen". Het cryptische karakter van de waarschuwing zorgde voor een verraste stilte. Tevreden liet ik het vakantiegevoel binnenstromen.

---------------------------------------------------------------------------------

Ron Booij (1963) heeft een advocatenkantoor in De Meern (www.booijenpartners.nl). Dat hij zich dagelijks onderdompelt in de problemen van mensen en bedrijven die professioneel een beroep op hem doen, heeft gelukkig geen invloed op zijn positieve kijk op het leven.

Met zijn columns wil hij een ontspannen inkijkje geven in de bijzondere wereld van de advocatuur. Ron Booij is getrouwd en heeft drie levendige kinderen. Daarnaast is hij voetbalscheidsrechter en recreatief hardloper, maar functioneert hij ook als vertrouwenspersoon voor basisscholen en heeft hij een zwak voor gevulde koeken.